Overstag gaan en gijpen

Overstag gaan met een rolltack is een kunst in een 12voetsjol.
Net als het maken van een goede gijp.
Onderstaande video's geven een indruk

wim bleeker toont de roll tack

pieter bleeker de roll tack en de gijp

Roeiriemen en roeidollen

roeiriem international 12 foot dinghy van 2 meter lengte plus een peddel van 1 meter

Amerikaanse roeidollen zijn rond en gesloten. Mijn favoriet. Koop wel een complete set: dat past altijd. Met 3 ringen om de roeidol breng je het geheel iets omhoog. Het voorkomt beschadigingen. Een stuk elektriciteitsdraad is handig als borg.

Danny Baker in Engeland heeft in 2020 een Nederlandse 12voetsjol gekocht. Bert Hamminga en Doug Branson hebben hierin bemiddeld. Vervolgens stelde Danny een vraag over de roeiriemen. Net als in de reklame: dat zouden meer mensen moeten doen. Tijdens een vergadering van certificaathouders in Nederland, had ik voorgesteld de roeiriemen weer tot verplichte inventaris te maken. De stemming: 1 voor, 60 tegen :-(. Maar ik blijf het steeds herhalen: Toch ben ik van mening dat de roeiriemen bij een 12voetsjol horen. Daarom doet het me deugd dat Danny dezelfde mening heeft.
Speciaal voor hem daarom dit blog artikel met wat tips en foto's
Roeiriemen van 2 meter zijn het minimum, goed is 2,20 meter en het beste 2,40. Het probleem bij deze laatste is het opbergen in de jol, maar het roeit fantastisch. Berg ze op met het blad naar voren, direct naast de mast. Het blad mag vlak zijn, maar ook gebogen. In de oorspronkelijke klassenvoorschriften uit 1913 (nu de Copenhagen rules genoemd) waren de roeiriemen verplicht, maar het blad mocht recht of gebogen zijn. Vroeger wisten ze nog hoe het moest. Leer om de roeiriem staat mooi en is ook functioneel. Je kunt het zelf aanbrengen.
Amerikaanse roeidollen vind ik de beste. Te koop bij toplicht. Bij deze firma zijn trouwens ook houten roeiriemen en peddels te bestellen.

Training Zuidlaren

Op 30 Mei is op het Zuidlaardermeer een training georganiseerd. In totaal deden 15 jolzeilers mee, vooral Noorderlingen. De training bestond uit 4 gedeeltes: theorie, fitness, boothandling en nog een paar wedstrijdjes. Het thema was dit jaar: hoe kun je zolang mogelijk alleen zeilen en de boot daarbij recht houden. Een dunne gaffel, het zeil lager zetten en eventueel een vlak zeil doen wonderen. Wat ook helpt is een goede conditie, zodat je zo lang mogelijk kunt hangen. Het fanatisme kende geen grenzen en iedereen was zeer gemotiveerd de fitness oefeningen in praktijk te brengen. Zie foto boven. Daarna het water op, waarbij 3 zelfgemaakte boeien aan een steen in het water werden gelaten. Een kort rak zorgde ervoor dat overstag gaan, gijpen en tonnen ronden werden geoefend. Daarna nog een aantal wedstrijden, waarbij Bert Hamminga plotseling moest uitwijken en daardoor omsloeg. Zijn drijfvermogen was niet goed vastgemaakt en daardoor duurde het lang voor hij de boot, met hulp, weer recht had. Na afloop zorgde Reinhard voor chocolade Paashazen en Victor voor Corona bier. Iedereen heeft een gezellige en nuttige dag gehad. Op Grou zullen ook nog een paar trainingen worden georganiseerd en er zijn ook plannen voor de OGRONK (Open Groninger Kampioenschappen) op het Leekster- of Zuidlaardermeer. In de app groep van de Friendship Nordics zal het worden aangekondigd. Stuur een mail naar Pieter en elke jolzeiler kan lid worden en op de hoogte blijven.

Het terrein van de zeilvereniging Zuidlaardermeer (ZZ)

Jeroen de Groot, voorzitter van ZZ
zie foto's en filmpjes van deze geslaagde dag.
de voorafgaande fitness training gefilmd door Bert Hamminga en gepubliceerd op facebook.

Edwin Burggraaf

Edwin Burggraaf heeft in 2019 jol 17 gekocht. Een Abeking en Rasmussen jol met bouwjaar 1922: een echte klassieker c.q museumboot. Hij maakt zijn jol nu wedstrijdklaar en vond deze blog daarbij wel een handig hulpmiddel. Hij stuurde mij een ontwerp van de lazy bones, ofwel een steun voor de mast, giek en gaffel. Zeker handig tijdens het vervoer van een jol op de trailer. Zie hier.
Een beschermhoes voor het roer zorgt tijdens het transport niet voor beschadigingen. Best wel een duur ding, als je het koopt bij een zeilmaker. Wat ook kan, is er zelf één maken. Het ziet er zeer solide uit. zie foto boven: Edwin en zijn eigengemaakte hoes.

Neerhaler of grootschoot

Wat is beter aan de wind: de grootschoot vastzetten en vlagen opvangen met de neerhaler. Of de neerhaler vastzetten en continue de schoot losser of strakker zetten. De regio Loosdrecht heeft een professionele trainer ingehuurd, Mark Schuurmans, en hij propageert de eerste stelling. In de regio Noord wordt de tweede stelling gepropageerd. In dat geval kun je volstaan met 1 curry klem onder de bank voor de neerhaler. Je hoeft immers niet continue de neerhalerspanning aan te passen. Af en toe een beetje als de wind in sterkte verandert. In de regio Loosdrecht is veel animo voor 2 curryklemmen onder de bank (Het italiaanse systeem): handig als je continue de spanning van de neerhaler wilt aanpassen.
Een bekend gezegde luidt: "The proof of the pudding is in the eating". Met andere woorden: de winnaar heeft altijd gelijk. Als bij het komende NK, de eerste 5 uit de regio Loosdrecht komen, heeft methode 1 gewonnen. Als de eerste 5 uit de Regio Noord komen, methode 2. Persoonlijk denk ik dat Mark Schuurmans veel ervaring heeft bij "normale" boten met een torentuig. Maar een jol is een a-typische boot met een emmertuig, Daarom adviseer ik methode 2. We zullen het zien op het NK: Alleen het corona - of het zwaardkast virus kunnen nog roet in het eten gooien. In 2019 heeft geen enkele Noordelijke zeiler meegedaan aan het NK op de Loosdrechtse plassen, vanwege het zwaardkast virus. Op de foto Marcel Bleeker, de zoon van Wim Bleeker in zijn 12voetsjol NED657. Zowel de neerhaler als de grootzeilschoot zijn hier goed te zien.

Grootzeilschoot klemmen

Edwin Burggraaf heeft net een zeer oude jol uit 1922 gekocht: de nummer 17, een Abeking en Rasmussen jol. Hij stelde mij een paar vragen over klemmen voor de grootzeilschoot en het achterlijk van het grootzeil. Hij komt uit de Vrijheid en net als in veel klassen struikel je dan bijna over alle trimtouwtjes. Zijn vraag: wat adviseer je voor een jol? Het antwoord is heel eenvoudig: Keep it Simple. Voor de grootzeilschoot zijn 2 ratelblokken een prima oplossing. 1 bij het voetblok en de ander aan de giek. Altijd de grootzeilschoot in de hand houden is het beste. Goed voor de snelheid en het voorkomt ook een nat pak. De echt goede jolzeilers, zijn altijd met de schoot bezig. Beetje aantrekken, beetje vieren. Je mag 2 curryklemmen op het gangboord plaatsen. Ook een voetblok met een curryklem is toegestaan. Sommige jolzeilers zijn daar blij mee, vooral als je heel weinig kracht in je armen hebt. Maar als het even kan, niet doen: gewoon 2 ratelblokken en een schoot van 6mm, 12 meter lang. Advies SSR light, te koop bij de lijnenspecialist.
Wat betreft verstelmogelijkheden op de giek. Advies: Niet doen. Een gat boren op het eind van de giek van 10mm en daardoor heen het achterlijktouwtje van het grootzeil met een knoop vastzetten. Tijdens de wedstrijd kun je het toch niet verstellen. Zet het achterlijk niet te strak (een vouw in het zeil), maar ook niet te los (plooien). Bij een goede stand hoef je er in principe daarna nooit meer aan te komen. Mooi toch: kun je al je aandacht aan de taktiek besteden m.a.w. hoe troef je je tegenstanders af in een wedstrijd. En dat is moeilijk genoeg. Veel efficienter dan gerommel met overbodige trimtouwtjes en klemmen. En veel goedkoper! Op de foto een nieuwe jol de 888 van de auteur. Let op het zwarte stukje tape op de grootzeilschoot: heel handig om precies te zien hoe strak of los je de schoot hebt staan. Belangrijk!!

Giorgio Pizzarello

Giorgio Pizzarello is overleden. Ik heb vaak tegen hem gezeild en met hem samengewerkt om het zeilen in de 12voetsjol op een hoger plan te brengen. Een bijzonder mens, goede herinneringen. In het blog artikel van mijn Italiaanse mede blogger Stefano Tolotti (Flotta Romana) wordt hij uitgebreid beschreven. Alle familie leden veel sterkte gewenst en dan vooral Paola Martinelli. Op de bovenste foto Giorgio en Paola op het terras van de KWVL, nadat ik hem had overgehaald aan het Nederlands Kampioenschap mee te doen. De onderste foto is genomen in 2008, na een zeilwedstrijd in de baai van Napels. Op het water en in discussies over plastic of houten jollen ging het er fanatiek aan toe, maar daarna op de wal waren we weer vrienden.

Colin's choice

The English 12-foot dinghy sailor Colin Blewett (photo) wanted more control in high winds so decided to thin the gaff to make the top of the leach softer. So Colin reduced the section of his gaff by approximately 4mm. The weight saving was almost half a kilo lighter going from 3475gr to 3083gr. To test the change he measured the bend / deflection before and then after thinning. Clamping the gaff at a point 170cm from the bottom black band. (the place where the growl normally sits, through which the trap runs again) he hung an 18lb weight (8.56 kg) on the end of the gaff, the top. In its original condition the gaff was quite stiff: deflecting 30mm. After making the gaff thinner, the deflection increased to 78mm. Almost +50mm more. This +50mm allows more twist in the sail, will it answer Colin’s aim of straight lining in high winds? Time will tell as Colin tests his dinghy and himself in high winds. That's a problem for him now. I advised him fitness is an alternative! That doesn't seem like a good idea to him.

All test results plus photo are in this PDF Colin's Gaff


Hi Pieter,

I have just finished modifying my gaff and am quite surprised how much more flexible it is. Hopefully this will help to de-power the rig in strong winds, if not, I may have to change the helmsman.

Regards,

Colin

De Engelse 12voetsjolzeiler Colin Blewett (foto) heeft de top van zijn gaffel 4mm dunner gemaakt. De gewichtsbesparing ging van 3475gr naar 3083gr. Bijna een halve kilo lichter dus. Daarna heeft hij de gaffel ingeklemd, op een punt 170cm vanaf de onderste zwarte band. Dat is ook de plek, waar normaal de grommer zit, waar de val weer doorheen loopt. Daarna heeft hij een gewicht van 8,56kg aan de top gehangen. In de oorspronkelijke toestand was de gaffel behoorlijk stijf: een uitslag van 30mm. Na het dunner maken van de gaffel was de uitslag maar liefst 78mm. Dus bijna 5cm meer. Deze 5cm zorgt voor meer twist in het zeil. Het doel daarbij is, dat Colin de jol bij veel wind gemakkelijker kan recht houden. Dat is nu een probleem voor hem. Ik heb hem aangeraden als alternatief meer aan fitness te gaan doen. Dat lijkt hem geen goed idee. Hier zijn originele email, incl Engelse humor over het vervangen van de stuurman.

Alle testresultaten plus foto staan in deze PDF gaffel-van Colin.

zie hier het blogartikel, wat Colin heeft geinspireerd tot deze actie.

Kees Douze

Kees Douze was een bekende zeiler van de regio Loosdrecht en in 2011 overleden op 71 jarige leeftijd. Deze week moest ik aan hem denken. In 1972 oefenden wij de hele winter door op het Zuidlaardermeer en na afloop was er theorie, gegeven door bekende zeilers. Kees was daar één van, omdat hij olympisch zeilde in de Finnjol. Hij kon boeiend vertellen hoe het op hoog niveau toeging bij de start. Mutje aan mutje lagen de boten te wachten op het startsigaal en dan was de verleiding groot iemand zijn boot te pakken en hard achteruit te duwen. Kees had daar iets op gevonden: een kleine peddel waarmee hij een enorme klap op iemands vingers gaf. Dan leerden ze het wel af. Later is hij in de 12voetsjol gaan zeilen en werd toen vier keer kampioen. Eigenlijk vijf keer maar één keer is hem het kampioenschap ontnomen door het Watersportverbond, vanwege een technisch protest en een conflict over de plaats van de kimlatten. De technische problemen op Alkmaar in 2018 staan niet op zichzelf. Op deze foto uit 2003 deed Kees ook mee aan het NK op de Loosdrechtse plassen. Hij had toen al veel last van de ziekte van Parkinson en kon nauwelijks meer een schoot aantrekken. Vandaar de schoot tussen zijn tanden en ook nog het roer loslaten tijdens de overstag. Toen het harder ging waaien, ging zijn neef mee. Kees hoefde dan alleen nog maar te sturen en dat kon hij als de beste. Totaal werd hij toen vijfde, meende ik. Deze winter heb ik ook een kleine peddel gemaakt. Omdat het volgens de klassenvoorschriften verplicht is, naast de roeiriemen. En daarnaast is een roeiriem ook minder geschikt voor de Kees Douze taktiek. Een peddel is dan handiger. Het komende kampioenschap 2020 zal weer spraakmakend gaan worden, Augustus 2020 op de Langweerder wielen.

Op deze foto uit 2003 lag Dirk Jaap Kooistra mijlenver voor, daarna de auteur in de 824, Hans Nieuwland op 3 en Kees op 4. Dirk Jaap kooistra werd uiteindelijk kampioen dat jaar.
Op wikipedia is Kees Douze ook beschreven.

Het technische protest waardoor Kees Douze het kampioenschap in 1994 werd ontnomen ging over de plaats van de kimkielen. Normaal volgen die het land tussen gang 4 en 5, dus gebogen. (zie klasseregel J.2.25). Maar als je de kimkielen van 1,85m evenwijdig en recht aan de kielbalk laat lopen, is er minder weerstand. En dus snelheidsvoordeel. Tijdens de keuring van de jol door de verbondsmeter is het blijkbaar niet opgemerkt. Over de schuldvraag is mij niets bekend, maar in de Valkenklasse hebben vergelijkbare problemen gespeeld. De kosten van herstel zijn in dat geval door het verbond opgehoest. Kees Douze heeft zijn jol in elk geval laten aanpassen aan de (vernieuwde?) klasseregels c.q de tekeningen. Dat het gepaard ging met enorme ruzies, achterklap en wrok laat zich raden
Een vergelijking met de zwaardkastproblematiek gaat in dit geval niet op. Hout zwelt nu eenmaal door vocht. Tijdens de keuring wordt de zwaardkast netjes gemeten maar daarna ontstaan verschillen. Qua snelheidsverschil gaat een vergelijking ook mank. Een rechte kimkiel van 1,85 en 2cm hoogte levert snelheidswinst op. Een kromme zwaardkast in alle redelijkheid niet. Het wordt een ander verhaal als de zwaardkast bewust kleiner wordt gemaakt door een strook rubber. Dat kan een zeiler worden verweten, omdat het een bewuste handeling is voor een modificatie van de romp na de keuring.
Maar nu we in Nederland steeds meer overgaan richting modern en Italie, is er ook voor de kimkielen nog een alternatief. Gewoon eraf schaven. Hebben de Italianen allang gedaan bij hun AICD jollen. Alles wat de snelheid in de weg zit, rucksichtlos verwijderen. De enige Italiaanse 12voetsjollen met kimkielen staan veilig opgeborgen in het museum: de I1 Pierino en de I2 Lodoletta.
Het zal Kees Douze niet meer uitmaken. Zijn wraak was sowieso zoet: na dit incident werd hij nog drie keer kampioen. Ook met de kimkielen op de juiste plaats.

Dikte gaffel

Colin Blewitt is een Engelse international 12 zeiler en heeft wat problemen zijn jol rechtop te houden met harde wind. Hij zeilt altijd alleen. Zijn er ook tuning mogelijkheden hier iets aan te doen, was zijn vraag. Zeker, je kunt het volgende proberen:
Het zeil via de val wat lager zetten, waardoor het zeilpunt naar beneden gaat. De boot is dan gemakkelijker rechtop te varen. Wel oppassen dat je gaffel niet te ver van de mast komt te staan. Via een extra touwtje om de mast kun je dat voorkomen. Dit heet "het touwtje van Leen" en is toegestaan volgens de Nederlandse regels.
Een ander mogelijkheid is een extra vlak zeil aan te schaffen. Mijn broer Wim heeft dat gedaan en hij kan het heel lang volhouden de boot rechtop te varen. Als de wind wegvalt heb je wel een probleem, vaak heb je dan zo weinig druk door het vlakke zeil dat je behoorlijk inboet op snelheid.
Maar lichamelijk fit zijn helpt ook. Ver buiten boord hangen, komt echter op je spieren aan en de sportschool is dan een uitkomst. Voor Colin is dat een probleem: sinds de lagere school is hij niet meer naar een sportschool geweest. In deze Corona tijd train ik nu elke morgen een half uur thuis. Deze oefeningen van youtube Lucy kreeg ik van Geja. Je wordt er reuze fit van en daarnaast ook veel strakker in het vel. Een aanrader. Zeker voor corpulente jolzeilers.
Wat ook kan is de gaffel dunner maken. Daardoor krijg je meer twist in het zeil, waardoor het zeilpunt ook naar beneden gaat. De theorie over twist is goed beschreven in dit blogartikel. Maar welke dikte voor je gaffel is dan het beste. Ik heb 3 gaffels naast elkaar gezet.
1 een hele dikke gaffel gemaakt door Linthorst,
2 een onderin dikke gaffel en bovenin dunne gaffel gemaakt door Jeroen de Groot. Met deze gaffel ben ik 4 keer kampioen geworden.
3 een superdunne gaffel gemaakt door mijzelf van goedkoop Gamma hout.
De maten van deze 3 gaffels staan beschreven in dit PDF document.
De foto's van dit meetproces staan hier
De maten van de gaffel van Jeroen de Groot(nummer 2) zou ik Colin willen aanraden.

Geja (strak in het vel) en Pieter (ook niet al te dik). Zo vier je in deze corona tijd tegenwoordig je 65e verjaardag...met een bloemetje van je familie op 1,5m afstand, buiten.