Hangbank

Wat is er mooier als je beter kunt hangen dan je tegenstanders en daardoor de boot rechter door het water vaart. Resultaat: meer snelheid en wie wil dat niet. Dat komt wel op de buikspieren aan. De 12voetsjol staat bij onwetende buitenstaanders soms te boek als een klasse voor oude, dikbuikige mannen, met hangsnor en een sigaar in de mond. Niets is minder waar, zie mijn broer Wim hoe hij zich met een glimlach weer voorbereid op het nieuwe zeilseizoen in zijn privé trainingsruimte, o.a. voorzien van een hometrainer en andere martelwerktuigen. In de regio Noord zijn plannen voor een professionele voorbereiding op het komende NK en dus zal er massaal worden getraind. Een hangbank van windesign is te koop voor 205 euro,  een quantum korting is wellicht mogelijk. Het is een noodzakelijk attribuut als je goede voornemens hebt voor het zeilseizoen 2022. Op zaterdag 9 april vindt trouwens de voorjaarstraining weer plaats op het Zuidlaardermeer. Iedereen kan gratis meedoen. Noteer het alvast in je agenda.

op de voorgrond de Turkse zeiler Anil Cetin. Op de achtergrond Wim in gestrekte houding. Voor de Deense kust, bij Kopenhagen.

Italiaanse jollen hebben een ander, moderner zeil, maar hangen is overal hetzelfde. De foto is genomen op de Middellandse zee, voor de kust van Napels. Met dank aan Giuseppe la Scala, die zo vriendelijk was een leenjol aan mij ter beschikking te stellen.

Gebroken spant deel 2

Gebroken spanten in een jol komen veel voor. De oorzaak: schade door een te slappe trailer. Of bij windkracht 5 of meer een jol proberen recht te houden met twee zware personen. In het laatste geval ontstaan grote wringkrachten.
Er zijn drie manieren iets aan dit probleem te doen:
1 cosmetisch repareren. zie ook deel1.
2 Het complete spant eruit halen en weer opnieuw plaatsen
3 een gedeelte van het spant vervangen
oplossing 2 is een kostbare zaak en ook niet nodig. Oplossing 3 wordt veel gedaan door de professionals. Martin Royle uit Engeland heeft uitgebreid beschreven hoe je dit het beste kunt doen. Lees hier in een PDF zijn ervaring, ondersteund met foto's.

Onderhoud jol

Het mooie van een klassieke houten jol: Er is altijd wat te doen. Arnold Salverda haalt zijn hele jol kaal om het daarna weer opnieuw in de lak te zetten. Zie foto boven. Ook alle gegalvaniseerde metalen onderdelen worden vervangen door roestvrij staal. Wim Bleeker zijn mast was gebroken en wat is er leuker dan zelf een nieuwe te maken. Zo zullen er meer winter projecten zijn. Daarom is het plan begin Januari 2022 weer een webinar te organiseren met als onderwerp "Onderhoud jol". Het doel is van elkaar te leren, onderhoud hangt immers van trucjes aan elkaar. Opgave via de app groep Friendship Nordics of rechtstreeks bij Bert Bos of Pieter Bleeker. Om alvast in de stemming te komen hier een foto album met leerzame foto's. Heb je zelf een onderhoudsklus, die je graag wilt delen, stuur een paar foto's. Ook graag bericht of je tijdens het webinar e.e.a wilt toelichten. Houd ook dit blogartikel in de gaten voor nadere berichten.

Wim Bleeker bezig met het lijmen van een nieuwe mast

Rode kaart

Tonny Surendonk heeft de 688 voor het NK vier keer (!!) laten controleren. Geen risico. En toch bleek haar jol opeens een 1mm te nauwe  zwaardkast te hebben. En dus gelijk een rode kaart op het NK2021. Vochtwerking is de oorzaak, maar de echte  zwaardkast wappies ontkennen deze natuurwet. Nu was het NK met 30 jollen helemaal niet slecht bezocht maar met wijs beleid, was 60 ook mogelijk geweest. Het bestuur besloot echter voor het NK 2021, dat je eerst een contract moest ondertekenen. Alle honderden regels thuis eerst checken en daarna voor akkoord verklaren. Wantrouwen ten top. Een NK deelnemer met verstand van zaken (oud wereldkampioen Vaurien) zei het treffend, dat lukt niemand: Je tekent blind en maar op goed vertrouwen. Alleen de beste 5 van de goud en zilver groep werden vervolgens onderworpen aan een controle. Beetje raar natuurlijk en zelfs de verbondsmeter schijnt die mening te delen: je behoort iedereen vooraf te controleren en niet halverwege enkele kanshebbers op de titel. Net of dat de rasechte sjoemelaars zijn. Wat niemand had verwacht en zijzelf ook niet, overkwam Tonny. Ondanks alle voorzorgsmaatregelen op Loosdrecht bleek haar zwaardkast opeens 1mm te nauw en dus moest wel uitsluiting volgen (..). Zij kon direct naar huis gaan, een rode kaart. Alle noordelijke kanshebbers hebben het wel gehad met dit millimetergeneuzel en hadden vooraf al hun conclusies getrokken: aan dit circus doen we niet mee. Een zwaardkast vernauwing van 1mm heeft geen effect op de snelheid, maar regels zijn regels en die moeten vooral naar de letter en niet naar de geest worden gehandhaafd, is het beleid. Tonny als  afschrikwekkend voorbeeld voor alle "zwaardkastovertreders", is daar nu het slachtoffer van geworden.  Haar onzelfzuchtige  reactie:"geen mening, ik sta erboven".  Geld speelt blijkbaar ook geen rol bij dit rigide beleid.  Een nieuwe zwaardkast of een bestaande  laten uitveilen kost tenslotte "maar"  een schijntje:  honderden of duizenden euros. Ook al heeft uitveilen  misschien maar één dag effect, daarna slaat het vochtmonster vaak weer toe. Het is natuurlijk wel goed voor de economie. Veel botenbouwers zijn voor dit beleid.  Logisch, brood op de plank. In 2022, als het NK op Loosdrecht wordt verzeild,  zal het controleren van de zwaardkast weer op de agenda staan. Er is  geen andere mogelijkheid meer, door de huidige polarisatie. Weg 85 euro inschrijfgeld als het hout van je zwaardkast toevallig wat water op wil nemen en gaat uitzetten. Zoals bij de oude jol 688 van Tonny het geval was en je direct mag vertrekken met een rode kaart. Dit onzinnige spierballen vertoon zal uiteraard een enorme stimulans zijn om met zijn allen naar Loosdrecht te gaan voor een gezellig NK samenkomen in 2022. Want wie houdt er niet van een gokje?  Het NK dan maar  afschaffen is ook een optie, want het zorgt alleen maar voor een hele vervelende verdeeldheid in de club. Een alternatief is er ook: parkeer dit probleem voor 10 jaar. In de tussentijd komt er vast wel een oplossing. Heeft de pampusklasse ook gedaan. Kwestie van wijs beleid. De foto is trouwens genomen in Veenhuizen, vroeger ook wel het pauperparadijs genoemd.

Nieuwe trailer

lessons learned. Hero Breuning heeft alle kennis over weg trailers nu gebundeld in een overzichtelijke presentatie.

Zoek je er ook nog een losse waltrailer bij? Turbolenza maakt ze van aluminium, speciaal geschikt voor een 12voetsjol. Ik vervoer deze altijd in de jol dmv een paar zelfgemaakte steuntjes. Vergeet niet het voorwiel er los bij te bestellen. Totaal ben je ongeveer 380 euro kwijt (exclusief bezorgkosten), maar dan heb je wel de beste waltrailer voor een jol.

Mijn zoektocht naar een nieuwe weg trailer. Door Pieter Bleeker.

Deze winter (november 2021) is het plan een nieuwe trailer aan te schaffen. In Nederland maakt pega BV speciale trailers voor 12voetsjollen. Jeroen de Groot maar ook Gert Jan van der Meer zijn dealer.
Het is verstandig een weloverwogen keuze te maken over de inrichting, want een verkeerde trailer of de verkeerde bevestiging kunnen grote gevolgen hebben voor je 12voetsjol: gebroken spanten, gescheurde romp en zelfs een gebroken kielbalk komt voor. Een degelijke trailer, van Pega bijvoorbeeld, en de juiste manier van bevestigen kunnen veel ellende voorkomen. In dit blogartikel wat tips als je een nieuwe trailer wilt aanschaffen. En voor je bestaande trailer aanwijzingen hoe je schade kunt voorkomen. Ik ben door schade en schande (enigszins) wijs geworden. Een 12voetsjol kan het beste op slechts 2 punten (of rollen) steunen. Op de kielbalk, 110cm van de voorste boegsteun en de tweede op ca. 310cm. Een derde rol in het midden van de kielbalk is handig tijden het oplieren van de jol. Maar kan beter “vrij” zijn tijdens het vervoer. De jol kan daar eventueel gaan knikken. Met als gevolg een gebroken kielbalk. Een Franse zeiler is dat een keer overkomen en dan heb je echt een probleem. De jol mag daar dus niet op steunen tijdens het vervoer. Bij een stijve trailer is dit risico niet zo groot, maar wel bij een slappe trailer!! Spanbanden plaatsen op de plekken waar de voorste en achterste kielrol zitten, maar vooral niet te strak. Ook verstandig: het zwaard laten zakken op de middenrol, beter voor je zwaardbout en zwaardkast, er komt dan immers geen kracht op. De lierband niet te strak doorzetten tijdens het vervoer, de jol kan dan in de lengterichting mooi op en neer gaan “dansen”, zonder dat er spanning op de romp komt. Bij een slecht wegdek, met de nodige kuilen, worden de krachten in dat geval opgenomen door de trailer en niet door de jol. Zijsteunen, opdraaibaar zijn handig. Vooral met 2 rollen, maar de uitvoering met een plat geel kussen kan ook. Tijdens het vervoer helpen ze de jol enigszins te steunen en in evenwicht te houden. Bij het tewaterlaten de steunen iets naar beneden draaien. De 3 rubberen kielrollen en de rollen op deze opdraaibare steunen zorgen ervoor dat de jol soepel het water in glijdt. Ook een mahonie houten bootmal komt nog veel voor (zie foto boven). Maar de kimlatten willen dan nog wel eens beschadigen. Daarom probeer ik het nu met opdraaibare zijsteunen.

De extra kielrol in het centreersysteem is aan het frame bevestigd en zorgt ervoor dat de kielbalk niet gaat knikken. Zeker bij een slappe trailer heel belangrijk.
Het programma van eisen voor mijn nieuwe PEGA trailer
Lengte trailer 4,2 meter
een extra stijve trailer. 4 langsbalken. 2 is te weinig: een te slappe trailer
1 st. Lier 500kg model 501. SKU 169.25
1 st. Centreersysteem, rubberen kielrollen L650 en H650 SKU 200.10
2 st. Kimrolstel inc. opdraaibare steun (192.50) SKU 156.10
3 st. Kielrol met steunpijp SKU 161.00. Voor, midden, achter (in centreersysteem)
1 st. Boegsteun standaard
1 st. Overzetslot SKU 230.00
1 st. Neuswiel standaard
1 st. Afneembare verlichtingsbalk
1 st. Looprek aluminium
1 st. Reservewiel 10 inch met 45graden steun aan frame bevestigd voor
2 st. 10 inch wielen
De trailer is nog niet besteld, we zijn nog aan het praten en onderhandelen. Als de trailer is geleverd, zal ik hier een foto plaatsen.

Inmiddels is de nieuwe jol trailer geleverd: zie foto. Nu bezig met het nauwkeurig afstellen van de as, de rollen en steunen. De eerste indrukken zijn erg goed. De trailer met de jol 824 erop ligt als een huis achter de auto. De knobbeldruk is ongeveer 35kg en dat valt binnen de marge van min. 16kg en max. 50kg. Om deze kogeldruk te verkrijgen, kan het noodzakelijk zijn de as met de wielen in zijn geheel verder naar voren te plaatsen. Zie voor de details foto album nieuwe trailer.

Gebroken mast

De mast van een jol breekt niet snel. Toch overkwam het mijn broer Wim tijdens de houtskoolcup wedstrijden op de Loosdrechte plassen. Zoiets komt altijd ongelegen, want op dat moment lag hij vooraan. Tijdens het aan de windse rak, brak de mast plotseling bij het mastbankje en viel midscheeps naar achteren. Je zou verwachten dat de mast opzij brak, want de druk van het zeil zorgt immers voor een zijwaartse kracht. Maar als je de foto goed bekijkt zie je dat er inwatering heeft plaats gevonden. Net als bij de zwaardkast neemt hout nu eenmaal vocht op (vraag maar aan Tonny Surendonk). Op de plek van de mastdoft komen door de grote krachten snel kleine scheurtjes, hierdoor kan vocht naar binnen dringen in het hout. Als je de mast elk jaar lakt met epifanes bootlak, vertraag je dit proces. De mast van een jol kun je beschermen tegen slijtage van de giek met een stuk regenpijp (80mm), maar ook met epoxy. Dat is hier gebeurd en dat zorgt ervoor dat binnengedrongen vocht helemaal niet meer kan verdampen c.q. ontsnappen, met als gevolg nog meer rot. En wel zoveel dat een mast naar achteren kan afbreken. Leerpunten: geen epoxy, maar regenpijp of leer. Epifanes,1 component bootlak zorgt voor een ademend systeem. Elk jaar de mast een nieuwe laklaag geven om inwatering te voorkomen is verstandig. Bovendien is het ook een mooi gezicht, een glimmend gelakte mast. De modernisten zullen zeggen: een aluminium mast kan ook, maar dat beschouwen veel mensen gelukkig nog als vloeken in de kerk.

Luchtzakken

door Pieter Bleeker (versie februari 2024)

Het minimum drijfvermogen is 120 ltr volgens de Nederlandse klassevoorschriften (art 2.10.4).
Op bovenstaande foto zie je twee soorten luchtzakken. Voorin twee luchtzakken van TREM de rulli alaggio / pneumatic roller. Lengte 125cm. Breedte 25cm. Inhoud 61ltr. Kosten 18,80 euro per stuk. Ze zijn hier te koop bij yachtshop/it/eu. Een Italiaans bedrijf. Boven de aanschafprijs moet je nog rekening houden met ca. 15 euro vervoerskosten. De Italiaanse luchtzakken worden gebruikt om een boot overheen te rollen en kunnen 450 kg gewicht dragen. Daarom zijn ze van dik plastic gemaakt. De rulli allaggio kent drie modellen: 160cm bij 25cm, 125cm bij 25cm of 105cm bij 20cm.
De achterste twee luchtzakken op de foto, onder de banken, zijn van Crewsaver. Lengte 147cm, breedte 23cm. Inhoud 68ltr. Kosten 69,95 euro per stuk. Ze zijn o.a. te koop bij kuipersnautic.nl. Een Nederlands bedrijf. Crewsaver bestaat al jaren en heeft meerdere modellen.
Als je alleen Italiaanse luchtzakken wilt aanschaffen (prijstechnisch aantrekkelijk) is de combinatie 160 bij 25cm en 105 bij 20cm het advies (totaal 222ltr). De kleinere 20cm luchtzaak past goed onder de banken. De 25cm luchtzakken zijn eigenlijk wat te dik.
Deze twee combinaties raad ik dus aan voor je boodschappenlijstje:
1. twee keer 160 bij 25cm en twee keer 105 bij 20cm. Totaal 222ltr (78+78+33+33)
2. Ook een mogelijkheid: twee keer 125 bij 25cm en twee crewsaver 147 bij 23cm. Deze combinatie is wel een stuk duurder, maar je krijgt er wel 25 liters meer inhoud voor terug. De combinatie op de foto's heeft een totale inhoud van 61+61+68+68=258ltr. Ruim boven de minimum eis van 120ltr. Maar extra drijfvermogen is wel zo prettig, als je omslaat.

Blijft over de bevestiging. Met een touwtje vastmaken is veel werk, maar wel een betrouwbare oplossing. Zie foto onder. Dikte (polypropyleen) touw 2,5mm, lengte per luchtzak ongeveer 10m. Het touw moet vrij dun zijn, anders past het niet onder de spantjes. Denk er wel aan, dat je de touwtjes vooral "onder" vastmaakt, zodat de luchtzak niet naar boven floept als je bent omgeslagen. Band van 5cm met clips is ook een optie om de luchtzakken vast te maken. Voordeel is dat je de luchtzakken wat gemakkelijker kunt verwijderen in de winter, als je de boot wilt lakken. Nadeel: je bent meer geld kwijt. Band is te koop bij kuipers nautic. De clips kun je hier kopen.
Luchtzakken zijn er voor de veiligheid als je omslaat. Daarnaast is het ook verstandig een opvouwbare/inklapbare emmer van 10ltr aan boord te hebben, zodat je de boot snel weer leeg kunt hozen. In het koude voor- en najaar is het dragen van een droogpak of een rubberpak verstandig. En uiteraard een goed zwemvest.
Ook interessant, een helder verhaal van Duuk Dudok van Heel over luchtzakken en hun eigenschappen.

Gebroken spant

 

Vervelend: Een gebroken spant, maar het is te repareren. Altijd al een keer voor tandarts willen spelen, dan is hier je kans. Met een dremel boortje (zie foto) wordt het gat in het spant eerst uitgeslepen en vergroot. Daarna het gat met impregneer epoxy fixeren. Vervolgens gebruik je een dikke thixotrope epoxy en meng dat met zaagsel in dezelfde eiken kleur. Ik heb hiervoor altijd een potje zaagsel achter de hand. zie foto.

Daarna met een spatel of plamuurmes de kleur epoxy zo netjes mogelijk in het gat drukken. Laten drogen en de overtollige restjes epoxy afkrabben en schuren. 

Beetje lak eroverheen en het probleem is opgelost. Jollen tandarts..een mooi vak :-).

Zie ook foto album reparatie spant

De oorzaak dat spanten weleens willen breken? Het tijdens de bouw lamineren van spanten is beter, maar ook veel werk. Maar de oorzaak is vooral de grote krachten op een jol, die altijd voor vervorming zorgen. Zeker bij windkracht 6 of meer en helemaal als je met twee zware personen gaat zeilen in een 12voetsjol. Daarom is het goed te overwegen het achterlijk van het zeil wat kleiner te maken volgens het 1913 origineel. En met 2 man zeilen alleen toe te staan als je de hele serie op deze manier gaat varen. Net als in Italië. En ook wel zo leuk voor je bemanning. 

Na afloop kreeg ik deze reactie van Martin Royle uit Engeland. Hij pakt de renovatie nog veel grondiger aan. De tekst en de foto spreken voor zich.

Hi Pieter,

Just read the latest post on your blog & very unusually I have to take exception to your solution, in the politest way possible. I feel your repair method offers no additional strength to an already compromised rib section.
I have had many broken ribs to fix over the years, not just on Fubbs but 19 out of 24 on my latest National 12 restoration has been a bit of a mission! So I have some experience. My first action with any break is to find out what was the cause & to make sure it can’t happen again. So I would always cut a 1:12 scarph joint to each side of any break as a bare minimum, over more fastenings if possible? I use an angle grinder to carefully grind back the roves off any nails that need removing, then hammer the nail out. If the break is on a bend (they usually are), I usually laminate an over long repair rib section from thinner strips of Oak, laminated on the inside of the hull next to the broken rib section to ensure the correct shape. Then I cut the scarphs to both rib & repair & drill for new nails, ensuring at least one nail passes through the new scarph joint which I glue with epoxy. This repair technique thus spreads any loading on the rib in the future. Photo below shows a few of these rib repairs at dry fitting stage.

Best regards,

Martin

Zeilregels 2021-2024

Maandag 25 januari 2021 heeft het verbond een webinar georganiseerd overde de nieuwe regels. Ca. 1000 deelnemers, terwijl enkele honderden buiten de boot vielen. Opmerkelijk dat het fenomeen webinar zo snel populair is geworden. Het verbond maakte gebruik van Zoom. De webinars die we in het Noorden elke maand organiseren, worden met Microsoft teams georganiseerd. Bert Bos beschikt over een licentie, de uitnodigingen gaan via de app groep Friendship Nordics.
Het watersportverbond webinar bevat o.a. de opnames, powerpoint en alle gestelde vragen. Erg schokkend zijn de huidige wijzigingen niet. Veel juridische haarkloverij. Of zaken als foils, waar wij als 12voetsjol zeilers gelukkig niets mee vandoen hebben. Wel opvallend vond ik de verduidelijking rond aankondiging en wedstrijdbepalingen van een evenement. In de wedstrijdbepalingen staan vooral de lokale omstandigheden. Ze worden vlak voor een evenement uitgedeeld. De aankondiging moet nu VOORAF alle informatie bevatten, die van belang is om te beslissen of je wilt inschrijven voor een evenement of niet. dat allemaal een beetje vaag laten, mag niet meer. De start bestaat nu uit twee oranjevlaggen. De finish uit twee blauwe vlaggen. Bij de definitie van start en finish telt alleen de romp. Dus bemanning, aangehangen roer telt niet meer. Als je ruimte vraagt voor een hindernis, moest je altijd aanroepen, maar daarnaast wordt je ook geacht dat op andere manieren kenbaar te maken: zwaaien of op een toeter blazen. Je kunt het beste de opnames opnieuw bekijken, de uitleg was zeer duidelijk. Zie bovenstaande URL. Complimenten voor dit initiatief van het watersportverbond.

Grommers

Victor van Solinge vroeg mij, hoe om te gaan met de grommers op de gaffel. Positie, materiaal e.d. Er zijn twee grommers, die met de uiteinden minimaal 20 cm uit elkaar moeten zitten (zie tekening gaffel hieronder). De bovenste grommer is het belangrijkste, een afstand van 85mm tot de gaffel is daarbij verplicht. In de laatste klassenvoorschriften is toegestaan dat je een kraal aan de val mag bevestigen om beschadiging te voorkomen. Maar dat moet dan weer worden afgetrokken van de maximaal toegestane 85mm. Hoe je zoiets ooit wil meten, is mij een raadsel, maar bij het NK heb ik wel vaker onaangename verrassingen op dit gebied mogen meemaken. In de begintijd van de jol maakte niemand zich druk om deze maat van de grommer, wat ook goed is te zien op oude foto's. De grommer van staaldraad (de onderste op de bovenste foto) is het meest gangbaar. Probleem is wel dat ze op den duur beschadigen, door het contact met de mastschijf. Hans van der Kooy had een grommer van zeilband gemaakt, maar ook deze beschadigt op den duur. Dyneema is een oersterk materiaal, geschikt voor een grommer. Een shackle (de bovenste 2) kunnen handig zijn. Zeker als je de tolerantie op de gaffel wil gebruiken: 170cm plus of min 40mm. Hiermee kun je het zeil wat hoger bij zachte wind hijsen en wat lager bij harde wind. Met een shackle als grommer ben je dan snel klaar: wel 2 of 3 oogjes op de gaffel maken. Wat me nog het beste bevalt is een dyneema grommer met een gesplitst oog en een metalen kous plus bindsel tegen het beschadigen. Op de onderste foto zie je er drie. Met 2 of 3 steekjes kun je de afstand tot de gaffel zelf bepalen. die 85 mm is trouwens wel aan te raden: alle zeilen worden hierop gesneden. Tijdens een NK heeft de klassencontroleur Tom Erik van Strien (streng doch rechtvaardig) bepaalt dat deze constructie is toegestaan mits het losse eind met een bindsel is vergrendeld, zodat verstelmogelijkheden zijn uitgesloten.

Tell tales

 

Op de whatsapp groep Friendship Nordics van 12voetsjol Noord ontstond een interessante discussie over tell tales. De beeldbel presentatie van Hero Breuning was de aanleiding. Diverse zeilers zoals Sipke Schuurmans, Wim Bleeker, Victor van Solinge, Durk Zandstra, Edwin Burggraaf, Bert Hamminga, Hero Breuning en Marius van der Pas hebben een inhoudelijke bijdrage geleverd. In dit blog artikel de conclusies. Op de foto de 888 met een Molenaar zeil. Deze wordt standaard uitgeleverd met negen tell tales. Zie de pijlen. Drie op ca. 30 cm achter de rondhouten (bb en sb). En drie aan het achterlijk.
1. Materiaal: wollen draadje, reep spinnaker doek of cassette bandje tape (veroorzaakt roestvlekken).
2. Aan de lijzijde moeten alle tell-tales strak naar achteren wijzen. Zo niet heb je geen optimale luchtstroming. Vooral de lijzijde is belangrijk voor de voortstuwing.
3. Aan de loefzijde moeten  de tell tales naar beneden wijzen. Dat is te bereiken door te sturen of door het grootzeil aan te passen aan de windrichting.

4. De drie tell tales in het achterlijk moeten strak naar achteren wijzen
5. Een wollen draadje aan beide zijstagen is ook een prima verklikker. Naast de wimpel boven op de mast. Vooral handig voor de wind, maar ook wel aan de wind.
6. Door de twist in het zeil aan te passen, wordt de stand van de tell/tales ook beïnvloed. En dus de optimale voortstuwing.

Er zijn drie kampen: fanatieke tell tale kijkers. En daarnaast 12voetsjol zeilers, die geen tell tales nodig hebben en alleen maar op hun gevoel afgaan. Misschien is het nog wel het beste af en toe naar je tell-tales te kijken. Tot die laatste groep mag ik ook mijzelf rekenen. Tell tales zijn geen wondermiddel.

Deze foto is direct hierna genomen. Na de ton ben ik afgevallen om snelheid te maken, maar het zeil stond nog te strak. 2 van de 3 tell tales aan lijzijde hangen slap naar beneden. En de achterste 3 tell tales ook. Geen optimale stand van het zeil dus.

Borgen zwaard

 

Steve Crook mailde mij een interessant probleem wat hem was overkomen. Omgeslagen, waarbij de jol helemaal ondersteboven lag met de mast recht naar beneden. In Nederland lukt dat niet, want de meren zijn hier maar ca. 2 a 3 meter diep. Maar de Zwitserse meren kunnen honderden meters diep zijn. Het zwaard viel uit de zwaardkast van Steve naar beneden en dan heb je een groot probleem om hem weer op de plaats te krijgen. De boot ligt vol water, alles drijft weg en dan ook het zwaard nog dat naast de zwaardkast aan een touwtje bungelt. Geen prettig vooruitzicht.

Er zijn twee oplossingen dit probleem te tackelen. Maak een soort haak van 1mm dik roestvrij staal. De haak om de zwaardbout en het andere eind met een bout of i.d. vastmaken aan het zwaardoog. Op deze manier is het zwaard geborgd en kan het niet naar beneden vallen. Zie onderstaande tekening

Wat ook kan is het zwaard boven de zwaardkast borgen met 2 stevige stukken shockkoord / elastieken. 5-6mm moet afdoende zijn. Op deze manier blijft het zwaard door de elastieken hangen en valt het niet volledig uit de zwaardkast. De oplossing met de haak is echter beter.

Gereefd zeilen

Op de foto met jol nummer 463 Fred Sleutel. Hij is een tourzeiler en weegt 65 kg. Bij windkracht 3 doet hij daarom al een reef in zijn zeil. Wim Bleeker en Victor van Solingen zijn veel zwaarder en hebben tijdens de heropening wedstrijden op het Sneekermeer toch succesvol met een gereefd zeil gezeild. Het probleem is duidelijk als je zeilt met een te groot zeil: zie jol 798 op de foto, nauwelijks recht te houden en dat kost ook veel snelheid. En daarnaast ook pijnlijke spieren. In het verleden heeft Hans Nieuwland heel wat uitzoekwerk gedaan op dit gebied. zie gereefd zeil.

Ook door Corona is het beter als we zoveel mogelijk alleen gaan zeilen in 2021. Of het Italiaanse systeem overnemen: Met bemanning zeilen mag, maar dan ook gelijk de hele serie. 

Door het zeil kleiner te maken, ontstaan interessante mogelijkheden langer alleen te zeilen. Op 22-10-2020 hebben 12 zeilers hierover gediscussieerd via beeldbellen.
Bert Bos heeft een verslag van deze bijeenkomst gemaakt. 

Victor van Solinge heeft filmpjes gemaakt, waarin hij zijn ervaringen met reven deelt

victor film1

victor film2

victor film3

victor film4

Daarnaast heeft Victor een powerpoint presentatie gemaakt, die hij heeft gedeeld tijdens de video conferencing / beeldbellen sessie. Zowel in het Nederlands als Engels.

powerpoint Victor Nederlands

powerpoint Victor English

Eckhard Scheufler heeft na afloop zijn ervaringen in een PDF gezet.

Let op: nieuwe versie, nadat Eckhard overleg heeft gehad met Hans Nieuwland en voorzitter TC Fred Knitel.

reef tips Eckhard

Wim Bleeker met gereefd zeil

Victor van Solinge met gereefd zeil, tijdens de heropeningswedstrijden op het Sneekermeer.

Roeiriemen en roeidollen

roeiriem international 12 foot dinghy van 2 meter lengte plus een peddel van 1 meter

Amerikaanse roeidollen zijn rond en gesloten. Mijn favoriet. Koop wel een complete set: dat past altijd. Met 3 ringen om de roeidol breng je het geheel iets omhoog. Het voorkomt beschadigingen. Een stuk elektriciteitsdraad is handig als borg.

Danny Baker in Engeland heeft in 2020 een Nederlandse 12voetsjol gekocht. Bert Hamminga en Doug Branson hebben hierin bemiddeld. Vervolgens stelde Danny een vraag over de roeiriemen. Net als in de reklame: dat zouden meer mensen moeten doen. Tijdens een vergadering van certificaathouders in Nederland, had ik voorgesteld de roeiriemen weer tot verplichte inventaris te maken. De stemming: 1 voor, 60 tegen :-(. Maar ik blijf het steeds herhalen: Toch ben ik van mening dat de roeiriemen bij een 12voetsjol horen. Daarom doet het me deugd dat Danny dezelfde mening heeft.
Speciaal voor hem daarom dit blog artikel met wat tips en foto's
Roeiriemen van 2 meter zijn het minimum, goed is 2,20 meter en het beste 2,40. Het probleem bij deze laatste is het opbergen in de jol, maar het roeit fantastisch. Berg ze op met het blad naar voren, direct naast de mast. Het blad mag vlak zijn, maar ook gebogen. In de oorspronkelijke klassenvoorschriften uit 1913 (nu de Copenhagen rules genoemd) waren de roeiriemen verplicht, maar het blad mocht recht of gebogen zijn. Vroeger wisten ze nog hoe het moest. Leer om de roeiriem staat mooi en is ook functioneel. Je kunt het zelf aanbrengen.
Amerikaanse roeidollen vind ik de beste. Te koop bij toplicht. Bij deze firma zijn trouwens ook houten roeiriemen en peddels te bestellen.

Neerhaler of grootschoot

Wat is beter aan de wind: de grootschoot vastzetten en vlagen opvangen met de neerhaler. Of de neerhaler vastzetten en continue de schoot losser of strakker zetten. De regio Loosdrecht heeft een professionele trainer ingehuurd, Mark Schuurmans, en hij propageert de eerste stelling. In de regio Noord wordt de tweede stelling gepropageerd. In dat geval kun je volstaan met 1 curry klem onder de bank voor de neerhaler. Je hoeft immers niet continue de neerhalerspanning aan te passen. Af en toe een beetje als de wind in sterkte verandert. In de regio Loosdrecht is veel animo voor 2 curryklemmen onder de bank (Het italiaanse systeem): handig als je continue de spanning van de neerhaler wilt aanpassen.
Een bekend gezegde luidt: "The proof of the pudding is in the eating". Met andere woorden: de winnaar heeft altijd gelijk. Als bij het komende NK, de eerste 5 uit de regio Loosdrecht komen, heeft methode 1 gewonnen. Als de eerste 5 uit de Regio Noord komen, methode 2. Persoonlijk denk ik dat Mark Schuurmans veel ervaring heeft bij "normale" boten met een torentuig. Maar een jol is een a-typische boot met een emmertuig, Daarom adviseer ik methode 2. We zullen het zien op het NK: Alleen het corona - of het zwaardkast virus kunnen nog roet in het eten gooien. In 2019 heeft geen enkele Noordelijke zeiler meegedaan aan het NK op de Loosdrechtse plassen, vanwege het zwaardkast virus. Op de foto Marcel Bleeker, de zoon van Wim Bleeker in zijn 12voetsjol NED657. Zowel de neerhaler als de grootzeilschoot zijn hier goed te zien.

Grootzeilschoot klemmen

Edwin Burggraaf heeft net een zeer oude jol uit 1922 gekocht: de nummer 17, een Abeking en Rasmussen jol. Hij stelde mij een paar vragen over klemmen voor de grootzeilschoot en het achterlijk van het grootzeil. Hij komt uit de Vrijheid en net als in veel klassen struikel je dan bijna over alle trimtouwtjes. Zijn vraag: wat adviseer je voor een jol? Het antwoord is heel eenvoudig: Keep it Simple. Voor de grootzeilschoot zijn 2 ratelblokken een prima oplossing. 1 bij het voetblok en de ander aan de giek. Altijd de grootzeilschoot in de hand houden is het beste. Goed voor de snelheid en het voorkomt ook een nat pak. De echt goede jolzeilers, zijn altijd met de schoot bezig. Beetje aantrekken, beetje vieren. Je mag 2 curryklemmen op het gangboord plaatsen. Ook een voetblok met een curryklem is toegestaan. Sommige jolzeilers zijn daar blij mee, vooral als je heel weinig kracht in je armen hebt. Maar als het even kan, niet doen: gewoon 2 ratelblokken en een schoot van 6mm, 12 meter lang. Advies SSR light, te koop bij de lijnenspecialist.
Wat betreft verstelmogelijkheden op de giek. Advies: Niet doen. Een gat boren op het eind van de giek van 10mm en daardoor heen het achterlijktouwtje van het grootzeil met een knoop vastzetten. Tijdens de wedstrijd kun je het toch niet verstellen. Zet het achterlijk niet te strak (een vouw in het zeil), maar ook niet te los (plooien). Bij een goede stand hoef je er in principe daarna nooit meer aan te komen. Mooi toch: kun je al je aandacht aan de taktiek besteden m.a.w. hoe troef je je tegenstanders af in een wedstrijd. En dat is moeilijk genoeg. Veel efficienter dan gerommel met overbodige trimtouwtjes en klemmen. En veel goedkoper! Op de foto een nieuwe jol de 888 van de auteur. Let op het zwarte stukje tape op de grootzeilschoot: heel handig om precies te zien hoe strak of los je de schoot hebt staan. Belangrijk!!

Colin's choice

The English 12-foot dinghy sailor Colin Blewett (photo) wanted more control in high winds so decided to thin the gaff to make the top of the leach softer. So Colin reduced the section of his gaff by approximately 4mm. The weight saving was almost half a kilo lighter going from 3475gr to 3083gr. To test the change he measured the bend / deflection before and then after thinning. Clamping the gaff at a point 170cm from the bottom black band. (the place where the growl normally sits, through which the trap runs again) he hung an 18lb weight (8.56 kg) on the end of the gaff, the top. In its original condition the gaff was quite stiff: deflecting 30mm. After making the gaff thinner, the deflection increased to 78mm. Almost +50mm more. This +50mm allows more twist in the sail, will it answer Colin’s aim of straight lining in high winds? Time will tell as Colin tests his dinghy and himself in high winds. That's a problem for him now. I advised him fitness is an alternative! That doesn't seem like a good idea to him.

All test results plus photo are in this PDF Colin's Gaff


Hi Pieter,

I have just finished modifying my gaff and am quite surprised how much more flexible it is. Hopefully this will help to de-power the rig in strong winds, if not, I may have to change the helmsman.

Regards,

Colin

De Engelse 12voetsjolzeiler Colin Blewett (foto) heeft de top van zijn gaffel 4mm dunner gemaakt. De gewichtsbesparing ging van 3475gr naar 3083gr. Bijna een halve kilo lichter dus. Daarna heeft hij de gaffel ingeklemd, op een punt 170cm vanaf de onderste zwarte band. Dat is ook de plek, waar normaal de grommer zit, waar de val weer doorheen loopt. Daarna heeft hij een gewicht van 8,56kg aan de top gehangen. In de oorspronkelijke toestand was de gaffel behoorlijk stijf: een uitslag van 30mm. Na het dunner maken van de gaffel was de uitslag maar liefst 78mm. Dus bijna 5cm meer. Deze 5cm zorgt voor meer twist in het zeil. Het doel daarbij is, dat Colin de jol bij veel wind gemakkelijker kan recht houden. Dat is nu een probleem voor hem. Ik heb hem aangeraden als alternatief meer aan fitness te gaan doen. Dat lijkt hem geen goed idee. Hier zijn originele email, incl Engelse humor over het vervangen van de stuurman.

Alle testresultaten plus foto staan in deze PDF gaffel-van Colin.

zie hier het blogartikel, wat Colin heeft geinspireerd tot deze actie.

Kees Douze

Kees Douze was een bekende zeiler van de regio Loosdrecht en in 2011 overleden op 71 jarige leeftijd. Deze week moest ik aan hem denken. In 1972 oefenden wij de hele winter door op het Zuidlaardermeer en na afloop was er theorie, gegeven door bekende zeilers. Kees was daar één van, omdat hij olympisch zeilde in de Finnjol. Hij kon boeiend vertellen hoe het op hoog niveau toeging bij de start. Mutje aan mutje lagen de boten te wachten op het startsigaal en dan was de verleiding groot iemand zijn boot te pakken en hard achteruit te duwen. Kees had daar iets op gevonden: een kleine peddel waarmee hij een enorme klap op iemands vingers gaf. Dan leerden ze het wel af. Later is hij in de 12voetsjol gaan zeilen en werd toen vier keer kampioen. Eigenlijk vijf keer maar één keer is hem het kampioenschap ontnomen door het Watersportverbond, vanwege een technisch protest en een conflict over de plaats van de kimlatten. De technische problemen op Alkmaar in 2018 staan niet op zichzelf. Op deze foto uit 2003 deed Kees ook mee aan het NK op de Loosdrechtse plassen. Hij had toen al veel last van de ziekte van Parkinson en kon nauwelijks meer een schoot aantrekken. Vandaar de schoot tussen zijn tanden en ook nog het roer loslaten tijdens de overstag. Toen het harder ging waaien, ging zijn neef mee. Kees hoefde dan alleen nog maar te sturen en dat kon hij als de beste. Totaal werd hij toen vijfde, meende ik. Deze winter heb ik ook een kleine peddel gemaakt. Omdat het volgens de klassenvoorschriften verplicht is, naast de roeiriemen. En daarnaast is een roeiriem ook minder geschikt voor de Kees Douze taktiek. Een peddel is dan handiger. Het komende kampioenschap 2020 zal weer spraakmakend gaan worden, Augustus 2020 op de Langweerder wielen.

Op deze foto uit 2003 lag Dirk Jaap Kooistra mijlenver voor, daarna de auteur in de 824, Hans Nieuwland op 3 en Kees op 4. Dirk Jaap kooistra werd uiteindelijk kampioen dat jaar.
Op wikipedia is Kees Douze ook beschreven.

Het technische protest waardoor Kees Douze het kampioenschap in 1994 werd ontnomen ging over de plaats van de kimkielen. Normaal volgen die het land tussen gang 4 en 5, dus gebogen. (zie klasseregel J.2.25). Maar als je de kimkielen van 1,85m evenwijdig en recht aan de kielbalk laat lopen, is er minder weerstand. En dus snelheidsvoordeel. Tijdens de keuring van de jol door de verbondsmeter is het blijkbaar niet opgemerkt. Over de schuldvraag is mij niets bekend, maar in de Valkenklasse hebben vergelijkbare problemen gespeeld. De kosten van herstel zijn in dat geval door het verbond opgehoest. Kees Douze heeft zijn jol in elk geval laten aanpassen aan de (vernieuwde?) klasseregels c.q de tekeningen. Dat het gepaard ging met enorme ruzies, achterklap en wrok laat zich raden
Een vergelijking met de zwaardkastproblematiek gaat in dit geval niet op. Hout zwelt nu eenmaal door vocht. Tijdens de keuring wordt de zwaardkast netjes gemeten maar daarna ontstaan verschillen. Qua snelheidsverschil gaat een vergelijking ook mank. Een rechte kimkiel van 1,85 en 2cm hoogte levert snelheidswinst op. Een kromme zwaardkast in alle redelijkheid niet. Het wordt een ander verhaal als de zwaardkast bewust kleiner wordt gemaakt door een strook rubber. Dat kan een zeiler worden verweten, omdat het een bewuste handeling is voor een modificatie van de romp na de keuring.
Maar nu we in Nederland steeds meer overgaan richting modern en Italie, is er ook voor de kimkielen nog een alternatief. Gewoon eraf schaven. Hebben de Italianen allang gedaan bij hun AICD jollen. Alles wat de snelheid in de weg zit, rucksichtlos verwijderen. De enige Italiaanse 12voetsjollen met kimkielen staan veilig opgeborgen in het museum: de I1 Pierino en de I2 Lodoletta.
Het zal Kees Douze niet meer uitmaken. Zijn wraak was sowieso zoet: na dit incident werd hij nog drie keer kampioen. Ook met de kimkielen op de juiste plaats.

Dikte gaffel

Colin Blewitt is een Engelse international 12 zeiler en heeft wat problemen zijn jol rechtop te houden met harde wind. Hij zeilt altijd alleen. Zijn er ook tuning mogelijkheden hier iets aan te doen, was zijn vraag. Zeker, je kunt het volgende proberen:
Het zeil via de val wat lager zetten, waardoor het zeilpunt naar beneden gaat. De boot is dan gemakkelijker rechtop te varen. Wel oppassen dat je gaffel niet te ver van de mast komt te staan. Via een extra touwtje om de mast kun je dat voorkomen. Dit heet "het touwtje van Leen" en is toegestaan volgens de Nederlandse regels.
Een ander mogelijkheid is een extra vlak zeil aan te schaffen. Mijn broer Wim heeft dat gedaan en hij kan het heel lang volhouden de boot rechtop te varen. Als de wind wegvalt heb je wel een probleem, vaak heb je dan zo weinig druk door het vlakke zeil dat je behoorlijk inboet op snelheid.
Maar lichamelijk fit zijn helpt ook. Ver buiten boord hangen, komt echter op je spieren aan en de sportschool is dan een uitkomst. Voor Colin is dat een probleem: sinds de lagere school is hij niet meer naar een sportschool geweest. In deze Corona tijd train ik nu elke morgen een half uur thuis. Deze oefeningen van youtube Lucy kreeg ik van Geja. Je wordt er reuze fit van en daarnaast ook veel strakker in het vel. Een aanrader. Zeker voor corpulente jolzeilers.
Wat ook kan is de gaffel dunner maken. Daardoor krijg je meer twist in het zeil, waardoor het zeilpunt ook naar beneden gaat. De theorie over twist is goed beschreven in dit blogartikel. Maar welke dikte voor je gaffel is dan het beste. Ik heb 3 gaffels naast elkaar gezet.
1 een hele dikke gaffel gemaakt door Linthorst,
2 een onderin dikke gaffel en bovenin dunne gaffel gemaakt door Jeroen de Groot. Met deze gaffel ben ik 4 keer kampioen geworden.
3 een superdunne gaffel gemaakt door mijzelf van goedkoop Gamma hout.
De maten van deze 3 gaffels staan beschreven in dit PDF document.
De foto's van dit meetproces staan hier
De maten van de gaffel van Jeroen de Groot(nummer 2) zou ik Colin willen aanraden.

Geja (strak in het vel) en Pieter (ook niet al te dik). Zo vier je in deze corona tijd tegenwoordig je 65e verjaardag...met een bloemetje van je familie op 1,5m afstand, buiten.

Zelflozers

Roberto Geyer uit Brazilië had een vraag: "ik heb een 12voetsjol gebouwd, maar wat is de beste plaats voor de montage van een zelflozer?". Het eerste probleem is welke zelflozer ga je installeren: een Anderson- (links) of een Supersuck zelflozer (rechts). Een Supersuck loost ook bij weinig snelheid, bijvoorbeeld aan de wind. Het nadeel: het is een kwetsbare constructie. Na elke wedstrijden moet je ze schoonmaken en weer insmeren met vaseline. Doe je dat niet, zullen ze na een tijdje muurvast gaan zitten. Een anderson of elvstrom zelflozer is minder kwetsbaar, maar loost alleen halve- en voor de wind.
De tweede vraag van Roberto: waar te monteren? In een 12voetsjol wordt dat meestal onder de middelste bank gedaan. Dat punt is laag, veel water stroomt er automatisch naar toe. Naast de zwaardkast in de tweede gang. Let wel op de bediening: je moet er gemakkelijk bij kunnen komen met je hand en dat kan alleen als je een gat in de boekdelling of vloer maakt.
Anderson zelflozers zijn er in verschillende maten: in mijn jol is de kleinste maat gemonteerd. Iets groter kan geen kwaad, er komt immers altijd veel water in de jol bij hoge golven. Door iets verder naar achteren te gaan zitten met je bemanning, beperk je de hoeveelheid buiswater. De kop van de jol, gaat wat gemakkelijker over de golven heen. Je boet dan wel iets in op snelheid, maar 30 ltr buiswater aan boord is ook niet bevorderlijk voor je resultaat. Zeker niet op het eind van een lang kruisrak.